Czas na kolejny artykuł z serii montaż filmów dla początkujących! Było już o darmowych programach do obróbki video  i podstawowych pojęciach filmowych. Tym razem o rodzajach cięć, czyli nieodłącznym i prawdopodobnie najważniejszym elemencie procesu montażowego. Jako uzupełnienie informacji z artykułu przygotowałem dla Ciebie krótkie materiały wideo, które pokażą Ci sens użycia danych cięć w filmie. Zaczynajmy!

Przejścia (Transition)

Zacznę od chyba najbardziej znanego rodzaju cięć, a w zasadzie efektów specjalnych nakładanych na dane cięcie montażowe. Przejście nie jest klasycznym cięciem, w dodatku jest bardzo nadużywane. Obecnie bardzo rzadko stosuje się efekty tego typu w dobrych filmach.

Często początkujący montażyści, którzy zachłysnęli się możliwościami programu do montażu, szpikują swoje filmy nadmiarem tych efektów specjalnych. Najbardziej znane są tak zwane film dissolve, czyli przenikanie jednego obrazu w drugi. W ten sposób można zaznaczyć na przykład upłynięcie dłuższego czasu między ujęciami. Innym często używanym efektem jest zaciemnienie (dip to black) lub rozjaśnienie (dip to white). Jeśli już chcesz zastosować takie rozwiązanie to korzystaj z niego z umiarem!

Przykład użycia przejścia zobaczysz tutaj: https://www.youtube.com/watch?v=tl-h1Ftdzts&feature=youtu.be

Montaż ciągły (Continuity Editing)

Składa się z prostych cięć pozwalających zachować ciągłość montażową. Ten zabieg daje wrażenie, że akcja toczy się w spójnej przestrzeni miejsca i czasu. Kolejne sceny układają się w logiczną ciągłość zdarzeń. Przybliżę Ci to na przykładzie sceny, w której mężczyzna wychodzi z domu.

  1. Plan ogólny – mężczyzna idzie w kierunku drzwi i wyciąga rękę, żeby chwycić klamkę.
  2. Detal – dłoń otwierająca drzwi.
  3. Półzbliżenie – twarz mężczyzny, który mruży oczy rażone słońcem.
  4. Plan ogólny – mężczyzna zamyka drzwi i rusza przed siebie.

W ten sposób pokazaliśmy prostą, wręcz banalną sekwencje wydarzeń tworzących logiczną całość.

Przykład użycia montażu ciągłego zobaczysz tutaj: https://www.youtube.com/watch?v=PD1S-MyFiR4&feature=youtu.be

Jump cut

Jump cut to tak naprawdę jedno długie ujęcie pocięte w kilka krótszych. Często wykorzystuje się je w teledyskach lub filmach. Zastosowanie tego rodzaju cięcia pozwala nam pokazać długi proces w krótszym czasie. Co ciekawe, po raz pierwszy trick ten został zastosowany już w roku 1929 przez francuskiego iluzjonistę, reżysera i producenta filmowego oraz jednego z pionierów kina – Georgesa Mélièsa.

Jak wygląda to cięcie w praktyce? Zobacz: https://www.youtube.com/watch?v=9w7Mrjt6rjQ&feature=youtu.be

Long take shot

Jest to po prostu jedno nienaturalnie długie ujęcie. Zabieg ten to czysto stylizowana forma montażu, która odpowiednio zaplanowana może robić naprawdę mocne wrażenie. Jedną z form ujęcia w stylu Long take są tak zwane master shoty. Znajdziesz ich mnóstwo w internecie jako popisowe szoty operatorów.

W praktyce wygląda to tak: https://www.youtube.com/watch?v=1Yhfsb6L230&feature=youtu.be

Kontrplan (Reverse shot)

Typowe cięcie wykorzystywane przy dialogach. Polega na naprzemiennym ukazywaniu osób, które ze sobą rozmawiają. 

Montaż równoległy (Cross-cutting)

Jest to technika narracyjna, która przeplata dwie serie ujęć. Każde cięcie oddziela ujęcia, sceny dziejące się w dwóch różnych miejscach, w tym samym czasie. Montaż tego rodzaju bardzo często pojawia się w filmach akcji.

Reaction shot

Polega na pokazaniu reakcji aktora poprzez zastosowanie przebitki przedstawiającej na przykład przerażoną czy smutną twarz w półzbliżeniu. 

Match cut

Jest to technika, w której za pomocą cięcia przechodzimy z jednego ujęcia w drugie o podobnej stylistyce, zbliżonym układzie wizualny i ogólnie kojarzone w jakiś sposób z poprzednim. Sklejone ujęcia powinny koniecznie nawiązywać do siebie akcją lub tematyką. Jest to jedna z moich ulubionych technik, która pozwala bardzo ciekawie przejść z jednej sceny w kolejną. Stosowana w wielu klasykach filmowych.

Jak cięcie wygląda w praktyce? Zobacz na przykładzie serialu Breaking Badhttps://www.youtube.com/watch?v=iYr39tJrNy0

To tyle, jeśli chodzi o rodzaje cięć. Pamiętaj, że większość cięć ma swoje określone zastosowania – innego cięcia użyjesz do pokazania dialogu, a innego przy przedstawieniu tła wydarzeń. Nie bój się jednak eksperymentować i próbować różnych kombinacji! Dzięki temu możesz uzyskać efekty, których sam się nie spodziewasz!